سفلیس یک بیماری مقاربتی (STI) است که توسط باکتری Treponema pallidum ایجاد میشود. این بیماری در صورت عدم درمان میتواند عواقب جدی و خطرناکی برای سلامتی داشته باشد. یکی از اولین و مشخصترین نشانههای سفلیس، ظاهر شدن ضایعهای به نام شانکر است.
شانکر چیست؟
شانکر سیفلیس + راه های درمان
شانکر یک زخم بدون درد و سفت است که معمولاً در محلی که باکتری وارد بدن شده (مانند آلت تناسلی، واژن، مقعد یا دهان) ظاهر میشود. این ضایعه در مرحله اول سفلیس پدیدار شده و اغلب با ضایعات دیگر اشتباه گرفته میشود. شانکر معمولاً طی ۳ تا ۶ هفته خود به خود ناپدید میشود، حتی بدون درمان. اما ناپدید شدن آن به این معنی نیست که بیماری از بین رفته است؛ بلکه باکتری همچنان در بدن باقی میماند و میتواند به مراحل بعدی و خطرناکتر بیماری پیشروی کند.
مراحل سفلیس
سفلیس به چهار مرحله اصلی تقسیم میشود:
- سفلیس اولیه: این مرحله با ظهور شانکر مشخص میشود.
- سفلیس ثانویه: در این مرحله ممکن است بثورات پوستی (راش)، تب، تورم غدد لنفاوی و علائم شبیه آنفولانزا ظاهر شود.
- سفلیس نهفته: در این مرحله علائم بیماری ناپدید میشوند، اما باکتری همچنان در بدن وجود دارد. این مرحله میتواند سالها طول بکشد.
- سفلیس ثالثیه: این مرحله خطرناکترین مرحله است که میتواند به آسیبهای شدید مغزی، قلبی و عصبی منجر شود و حتی مرگبار باشد.
راههای درمان
خوشبختانه، سفلیس قابل درمان است، به خصوص اگر در مراحل اولیه تشخیص داده شود. درمان اصلی این بیماری، استفاده از آنتیبیوتیکها است.
پنیسیلین مؤثرترین و رایجترین آنتیبیوتیک برای درمان سفلیس است. نحوه درمان بسته به مرحله بیماری متفاوت است:
- برای سفلیس اولیه و ثانویه: معمولاً یک دوز تزریق پنیسیلین G بنزاتین کافی است.
- برای سفلیس نهفته یا ثالثیه: ممکن است نیاز به چندین دوز تزریق پنیسیلین در فواصل زمانی مشخص باشد.
برای افرادی که به پنیسیلین حساسیت دارند، پزشک ممکن است آنتیبیوتیکهای دیگری مانند داکسیسایکلین یا تتراسایکلین را تجویز کند.
نکات مهم
- تشخیص زودهنگام بسیار حیاتی است. در صورت مشاهده هرگونه ضایعه یا علائم مشکوک، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- حتی پس از ناپدید شدن شانکر، درمان باید کامل شود.
- تمام شرکای جنسی فرد مبتلا نیز باید آزمایش و در صورت لزوم درمان شوند.
- استفاده از کاندوم میتواند به کاهش خطر ابتلا به سفلیس و سایر بیماریهای مقاربتی کمک کند.
برای آزمایش بیماری های مقاربتی در منزل کلیک کنید.
سفلیس دهانی
سفلیس دهانی
مانند سایر انواع سفلیس، این بیماری در دهان نیز دارای مراحلی است و ممکن است علائم آن با سایر بیماریها اشتباه گرفته شود.
- مرحله اول (سفلیس اولیه): مهمترین و اولین نشانه، شانکر است. شانکر یک زخم سفت، گرد و معمولاً بدون درد است که در محل ورود باکتری، یعنی روی لبها، زبان، لثهها یا داخل دهان ایجاد میشود. از آنجایی که این زخم درد ندارد، ممکن است فرد متوجه آن نشود. این شانکر معمولاً طی ۳ تا ۶ هفته خود به خود از بین میرود، اما این به معنی درمان کامل بیماری نیست.
- مرحله دوم (سفلیس ثانویه): اگر سیفلیس در مرحله اول درمان نشود، وارد این مرحله میشود. در این مرحله، ممکن است علائم زیر در دهان و بدن ظاهر شوند:
- ضایعات یا لکههای خاکستری/سفید در دهان، لثهها، لوزهها یا گلو.
- بثورات پوستی روی بدن، به خصوص کف دستها و پاها.
- علائم شبیه آنفولانزا مثل تب، گلودرد، خستگی، و تورم غدد لنفاوی.
- ریزش موی تکهای.
تشخیص و درمان
تشخیص سیفلیس دهانی میتواند دشوار باشد، چون علائم آن شبیه بیماریهای دیگر هستند. به همین دلیل، پزشک علاوه بر معاینه فیزیکی، از آزمایش خون یا نمونهبرداری از زخم برای تشخیص دقیق استفاده میکند.
درمان سیفلیس دهانی، مانند سایر انواع سفلیس، با آنتیبیوتیک و بهویژه پنیسیلین انجام میشود.
- درمان در مراحل اولیه: معمولاً یک تزریق پنیسیلین برای درمان کافی است.
- درمان در مراحل پیشرفته: اگر بیماری به مراحل ثانویه یا نهفته رسیده باشد، ممکن است به چندین تزریق پنیسیلین با فواصل زمانی مشخص نیاز باشد.
نکته بسیار مهم: اگرچه زخمها ممکن است خود به خود از بین بروند، اما باکتری همچنان در بدن باقی میماند. اگر سیفلیس درمان نشود، میتواند به آسیبهای جدی و جبرانناپذیر مغزی، قلبی و عصبی در مراحل بعدی منجر شود. بنابراین، کامل کردن دوره درمان تحت نظر پزشک ضروری است.
پیشگیری همیشه بهتر از درمان است. در مورد سیفلیس، چند راهکار کلیدی وجود دارد که میتوانند به کاهش خطر ابتلا کمک کنند:
- رابطه جنسی ایمن: استفاده صحیح و مداوم از کاندوم لاتکس یا پلیاورتان در هر نوع رابطه جنسی (واژینال، مقعدی یا دهانی) به طور قابل توجهی خطر انتقال سیفلیس را کاهش میدهد.
- آزمایش منظم: اگر از نظر جنسی فعال هستید، به خصوص اگر چندین شریک جنسی دارید، انجام آزمایشهای منظم برای بیماریهای مقاربتی (STIs) ضروری است. تشخیص زودهنگام بیماری، نه تنها به درمان خودتان کمک میکند، بلکه از انتقال آن به دیگران نیز جلوگیری مینماید.
- صحبت با شریک جنسی: داشتن یک گفتگوی صادقانه با شریک جنسی در مورد سابقه سلامتی و آزمایشهای مربوط به بیماریهای مقاربتی، میتواند نقش مهمی در پیشگیری ایفا کند.
- پرهیز از تماس با زخمها: از هرگونه تماس با زخمهای باز یا ضایعات پوستی مشکوک، به خصوص در ناحیه دهان و دستگاه تناسلی، خودداری کنید. این زخمها ممکن است شانکر باشند و منبع اصلی انتقال باکتری.
سیفلیس و بارداری
اگر یک زن باردار به سیفلیس مبتلا باشد و درمان نشود، میتواند آن را به جنین خود منتقل کند. این وضعیت که به آن سیفلیس مادرزادی گفته میشود، میتواند به مشکلات جدی و تهدیدکننده زندگی برای نوزاد منجر شود، از جمله:
- سقط جنین
- مردهزایی
- مرگ نوزاد پس از تولد
- مشکلات شدید سلامتی در درازمدت (مانند مشکلات استخوانی، ناشنوایی، کوری و آسیب مغزی)
به همین دلیل، تمام زنان باردار باید در اولین ملاقات با پزشک و در صورت نیاز در مراحل بعدی بارداری، آزمایش سیفلیس بدهند. درمان سیفلیس در طول بارداری میتواند به طور مؤثری از انتقال بیماری به نوزاد جلوگیری کند.